کاربردهای لیزر در چشم پزشکی

يكی موفق­ترين و شايع­ ترين عمل­ ها جهت رفع عيوب انكساری چشم حتی در شماره­ های بالاتر در طی بیست سال گذشته عمل ليزيك مي­باشد. در طی دهه ­های گذشته با انجام ميليون­ها عمل ليزيك در سراسر دنيا و گزارش­هايی از عوارض بسيار نادر، سبب گشت كه آلترناتيوهای عمل ليزيك (لازك، اپی ليزيك، پي آركی) مجدداً مورد توجه و بازنگری قرار گيرد. در ادامه چگونگی عمل و عوارض بعد از عمل ليزيك با آلترناتيوهای آن مقايسه شده است تا به اين واقعيت پی برده شود كه اهميت معاينه قبل از عمل و مراقبت ­های روزهای بعد از عمل بسيار مهم­تر از انجام خود عمل مي­باشد.

تكنولوژی ليزر اكسايمر در سال 1976در كمپانی IBM ايجاد شد و مزيت عمده آن ايجاد تراش، بدون صدمه به نواحي مجاور مي­باشد. ليزر اكسايمر از انواع ليزرهای گازی و از كارآمدترين ليزرها در ناحيه uv و شايع­ترين وسيله انجام عمل جراحی قرنيه می­باشد.

برای استفاده از ليزر در جراحی ­های چشم مزايای زيادی وجود دارد. روش ليزری، تخريبی نيست و نيازی به بيهوشی ندارد و با توجه به مدت زمان كوتاه پالس ­ها نيازی به بی حركت نگه­داشتن طولانی عضو نيست.

جراحی ليزر به منظور رفع عيوب انكساری و با روش­هايی از جمله ليزيك، لازك، اپی ليزيك و پی آركی به ­كار برده مي­شود كه براي هر چشم بر اساس شماره و ضخامت قرنيه، نوع جراحی متفاوت است و درصد موفقيت برای افراد نزديك بين بسيار بالاست. در جراحی ليزری چشم، ليزيك و پی آرکی متداول­ترين جراحی ها هستند. اگر چه انواع ديگری نيز از اين دست جراحی­ های ليزری وجود دارد، اين جراحی عملی است كه برای هر دو چشم كمتر از 30 دقيقه وقت مي­گيرد و زندگی انسان­های بسياری را تغيير داده است. اعمال جراحی ليزری چشم، نقاط منفی و مثبت بسياری در خود دارند.

انواع جراحی‌های ليزيك اصلاحی

دسته اول كه تراش ليزری براي اصلاح شماره عينك در عمق قرنيه انجام می گيرد و شامل عمل ليزيك است. دسته دوم كه تراش ليزری برای اصلاح شماره عينك در سطح قرنيه انجام مي­گيرد و شامل اعمال ليزر پی آركی، لازك و اپی ليزيك مي­باشد.

در دسته اول نحوه عمل بدين شكل است كه يك لايه به ضخامت 160 ميكرون ايجاد مي­گردد و متناسب با شماره چشم، عمق قرنيه با ليزر تراشيده و در انتها لايه به جاي اوليه خود برگردانده مي­شود. اما در دسته دوم، تراش ليزری قرنيه از سطح صورت می­گیرد و معمولاً 3 تا 5 روز طول مي­كشد تا سطح چشم ترميم گردد.

تفاوت در سه روش دسته دوم در نحوه برداشتن سلول­های لايه سطحي قرنيه است. ليزر مورد استفاده در همه روش­ها، ليزر اكسايمر است.

ليزيك  LASIK (Laser Assisted in situ keratomileusis)

كلمه ليزيك به معنی ليزر در ضخامت قرنيه مي­باشد؛ يك درمان اصلاحی چشم است كه شامل تابش نور به لايه عمقی قرنيه است. ليزيك در سه مرحله انجام مي­گيرد. ابتدا قطره بي­حسی در چشم بيمار ريخته مي­شود و پلك ­ها با محلول بتادين ضدعفونی مي­گردد و توسط وسيله ­ای پلك ­ها از هم باز نگه داشته مي­شود. در مرحله اول بوسيله دستگاه ميكروكراتوم يك لايه نازكی از قرنيه برداشته مي­شود. در مرحله دوم لايه نازك را از روی قرنيه كنار زده و ليزر را به لايه ميانی قرنيه مي­تابانند. ميزان ليزر به شماره چشم بستگی دارد. در اين مرحله كه چند ثانيه تا يك دقيقه طول مي­كشد بايد بيمار به نوری كه به چشم مي­تابد نگاه كند و بويی شبيه بوی سوختگی احساس مي­گردد. بالاخره در مرحله سوم بعد از شستشوی مختصر، لايه بلند شده از قرنيه مجدداً در سر جای خودش بدون نياز به بخيه قرار داده مي­شود. مزاياي اين روش شامل بی درد بودن درمان، ترميم سريع بينايی و بهترين نتايج براي ديدن تصاوير دور است. اگر نمره چشم بيماری بسيار بالا و ضخامت قرنيه او كم باشد، به وسيله ليزيك نمي­توان بطور كامل ديد او را اصلاح كرد.

خطرات و عوارض احتمالی بعد از ليزيك

  • يكی از عوارض بسيار جديد عمل ليزيك ايجاد آستيگماتيسم نامنظم است كه پس از يك يا چند سال از عمل ليزيك ممكن است حادث گردد و مي­تواند پيش­رونده باشد و بينایی را به شدت كاهش دهد.
  • عارضه ديگری كه حتی تا سال­ها بعد از عمل ليزيك مي­تواند حادث گردد، جابجايی لايه در اثر ضربه يا تصادفات شديد مي­باشد؛ چرا كه لايه ايجاد شده، در عمل ليزيك هيچگاه نمي­تواند استحكام قبلی خود را حتی بعد از سال­های سال باز يابد.
  • ليزيك، ايجاد انحرافات اپتيكی ميكند.
  • ليزيك، باعث كاهش حساسيت به كنتراست مي­گردد.
  • ليزيك، باعث كاهش ثبات ساختمانی قرنيه مي­شود.
  • ليزيك، باعث ايجاد فتوفوبی يا ترس از نور مي­گردد.
  • ليزيك، باعث افزايش خطر بروز كاتاراكت مي­گردد.
  • لیزیک، باعث ايجاد خشكی چشم مي­گردد.

پی آر کی (Photo Refractive Keratectomy) PRK

پي آر كی يك عمل جراحی برای اصلاح نزديك ­بيني بوسيله تغيير انحنای قرنيه روی مردمك است و اولين روش اصلاح ليزری عيوب انكساری مي­باشد. در این روش، ابتدا سلول­های پوششی سطح قرنيه با يك كاردك مخصوص برداشته مي­شود و سپس سطح قرنيه با ليزر اكسايمر متناسب با شماره چشم تراش داده می­شود. در انتها يك عدد لنز پانسمانی روی قرنيه گذاشته مي­شود و بعد از 3 الي5 روز سلول­های پوششی قرنيه ترميم مي­شوند. عمل پی آر كی بسيار شبيه عمل ليزيك است با اين تفاوت كه به ­جای ايجاد لايه، سلول­های سطح چشم با ليزر برداشته مي­شود و قرنيه تغيير شكل خواهد يافت. عمل پی آر كی بسيار بي ­خطرتر از عمل ليزيك است اما مدت درمان طولانی ­تر می­باشد. 3 تا 6 ماه طول مي­كشد تا بينايی بيمار تثبيت شود.

لازك (LASEK) و اپي ليزيك (Epi-LASIK)

در عمل لازك و اپی ليزيك، قسمت اصلی عمل كاملاً شبيه به هم مي­باشد. تنها تفاوت در نحوه برداشتن سلول­های پوششی سطح قرنيه است كه سعی مي­شود اين سلول­ها بصورت يك لايه پيوسته از قرنيه جدا و پس از تراش با ليزر مجدداً اين لايه سلولی روي سطح قرنيه برگردانده شود. در عمل لازك اين لايه سلولی با كمك الكل رقيق شده جدا مي­گردد. در حاليكه در اپی ليزيك اين لايه به كمك وسيله اپی كراتوم انجام مي­شود. چون در عمل اپی ليزيك از الكل استفاده مي­گردد، اين ادعا مطرح است كه نسبت به عمل لازك ترميم زخم سريعتر صورت مي­گيرد و درد و ناراحتی بعد از عمل كوتاهتر خواهد بود. بعضی از جراحان برای عمل لازك و اپي ليزيك نسبت به عمل ليزر پی آركی مزايای متعددی قائل مي­شوند ولی بسياری از جراحان اين سه عمل را از نظر نتايج بسيار مشابه يكديگر مي­دانند.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *