کاربردهای لیزر در چشم پزشکی

یکی از روش های دائمی،رایج و شناخته شده به منظور اصلاح مشکلات بینایی، عمل لیزیک چشم است.عمل لیزر چشم می تواند جایگزین خوبی برای عینک ها یا لنزهای طبی باشد.در ادامه با انواع روش های آن آشنا می شوید.

يكی موفق­ترين و شايع­ ترين عمل­ ها جهت رفع عيوب انكساری چشم حتی در شماره­ های بالاتر در طی بیست سال گذشته عمل ليزيك مي­باشد. در طی دهه ­های گذشته با انجام ميليون­ها عمل ليزيك در سراسر دنيا و گزارش­هايی از عوارض بسيار نادر، سبب گشت كه آلترناتيوهای عمل ليزيك (لازك، اپی ليزيك، پي آركی) مجدداً مورد توجه و بازنگری قرار گيرد. در ادامه چگونگی عمل و عوارض بعد از عمل ليزيك با آلترناتيوهای آن مقايسه شده است تا به اين واقعيت پی برده شود كه اهميت معاينه قبل از عمل و مراقبت ­های روزهای بعد از عمل بسيار مهم­تر از انجام خود عمل مي­باشد.

تكنولوژی ليزر اكسايمر در سال 1976در كمپانی IBM ايجاد شد و مزيت عمده آن ايجاد تراش، بدون صدمه به نواحي مجاور مي­باشد. ليزر اكسايمر از انواع ليزرهای گازی و از كارآمدترين ليزرها در ناحيه uv و شايع­ترين وسيله انجام عمل جراحی قرنيه می­باشد.

برای استفاده از ليزر در جراحی ­های چشم مزايای زيادی وجود دارد. روش ليزری، تخريبی نيست و نيازی به بيهوشی ندارد و با توجه به مدت زمان كوتاه پالس ­ها نيازی به بی حركت نگه­داشتن طولانی عضو نيست.

جراحی ليزر به منظور رفع عيوب انكساری و با روش­هايی از جمله ليزيك، لازك، اپی ليزيك و پی آركی به ­كار برده مي­شود كه براي هر چشم بر اساس شماره و ضخامت قرنيه، نوع جراحی متفاوت است و درصد موفقيت برای افراد نزديك بين بسيار بالاست. در جراحی ليزری چشم، ليزيك و پی آرکی متداول­ترين جراحی ها هستند. اگر چه انواع ديگری نيز از اين دست جراحی­ های ليزری وجود دارد، اين جراحی عملی است كه برای هر دو چشم كمتر از 30 دقيقه وقت مي­گيرد و زندگی انسان­های بسياری را تغيير داده است. اعمال جراحی ليزری چشم، نقاط منفی و مثبت بسياری در خود دارند.

انواع جراحی‌های ليزيك اصلاحی

دسته اول كه تراش ليزری براي اصلاح شماره عينك در عمق قرنيه انجام می گيرد و شامل عمل ليزيك است. دسته دوم كه تراش ليزری برای اصلاح شماره عينك در سطح قرنيه انجام مي­گيرد و شامل اعمال ليزر پی آركی، لازك و اپی ليزيك مي­باشد.

در دسته اول نحوه عمل بدين شكل است كه يك لايه به ضخامت 160 ميكرون ايجاد مي­گردد و متناسب با شماره چشم، عمق قرنيه با ليزر تراشيده و در انتها لايه به جاي اوليه خود برگردانده مي­شود. اما در دسته دوم، تراش ليزری قرنيه از سطح صورت می­گیرد و معمولاً 3 تا 5 روز طول مي­كشد تا سطح چشم ترميم گردد.

تفاوت در سه روش دسته دوم در نحوه برداشتن سلول­های لايه سطحي قرنيه است. ليزر مورد استفاده در همه روش­ها، ليزر اكسايمر است.

ليزيك  LASIK (Laser Assisted in situ keratomileusis)

كلمه ليزيك به معنی ليزر در ضخامت قرنيه مي­باشد؛ يك درمان اصلاحی چشم است كه شامل تابش نور به لايه عمقی قرنيه است. ليزيك در سه مرحله انجام مي­گيرد. ابتدا قطره بي­حسی در چشم بيمار ريخته مي­شود و پلك ­ها با محلول بتادين ضدعفونی مي­گردد و توسط وسيله ­ای پلك ­ها از هم باز نگه داشته مي­شود. در مرحله اول بوسيله دستگاه ميكروكراتوم يك لايه نازكی از قرنيه برداشته مي­شود. در مرحله دوم لايه نازك را از روی قرنيه كنار زده و ليزر را به لايه ميانی قرنيه مي­تابانند. ميزان ليزر به شماره چشم بستگی دارد. در اين مرحله كه چند ثانيه تا يك دقيقه طول مي­كشد بايد بيمار به نوری كه به چشم مي­تابد نگاه كند و بويی شبيه بوی سوختگی احساس مي­گردد. بالاخره در مرحله سوم بعد از شستشوی مختصر، لايه بلند شده از قرنيه مجدداً در سر جای خودش بدون نياز به بخيه قرار داده مي­شود. مزاياي اين روش شامل بی درد بودن درمان، ترميم سريع بينايی و بهترين نتايج براي ديدن تصاوير دور است. اگر نمره چشم بيماری بسيار بالا و ضخامت قرنيه او كم باشد، به وسيله ليزيك نمي­توان بطور كامل ديد او را اصلاح كرد.

خطرات و عوارض احتمالی بعد از ليزيك

  • يكی از عوارض بسيار جديد عمل ليزيك ايجاد آستيگماتيسم نامنظم است كه پس از يك يا چند سال از عمل ليزيك ممكن است حادث گردد و مي­تواند پيش­رونده باشد و بينایی را به شدت كاهش دهد.
  • عارضه ديگری كه حتی تا سال­ها بعد از عمل ليزيك مي­تواند حادث گردد، جابجايی لايه در اثر ضربه يا تصادفات شديد مي­باشد؛ چرا كه لايه ايجاد شده، در عمل ليزيك هيچگاه نمي­تواند استحكام قبلی خود را حتی بعد از سال­های سال باز يابد.
  • ليزيك، ايجاد انحرافات اپتيكی ميكند.
  • ليزيك، باعث كاهش حساسيت به كنتراست مي­گردد.
  • ليزيك، باعث كاهش ثبات ساختمانی قرنيه مي­شود.
  • ليزيك، باعث ايجاد فتوفوبی يا ترس از نور مي­گردد.
  • ليزيك، باعث افزايش خطر بروز كاتاراكت مي­گردد.
  • لیزیک، باعث ايجاد خشكی چشم مي­گردد.

پی آر کی (Photo Refractive Keratectomy) PRK

پي آر كی يك عمل جراحی برای اصلاح نزديك ­بيني بوسيله تغيير انحنای قرنيه روی مردمك است و اولين روش اصلاح ليزری عيوب انكساری مي­باشد. در این روش، ابتدا سلول­های پوششی سطح قرنيه با يك كاردك مخصوص برداشته مي­شود و سپس سطح قرنيه با ليزر اكسايمر متناسب با شماره چشم تراش داده می­شود. در انتها يك عدد لنز پانسمانی روی قرنيه گذاشته مي­شود و بعد از 3 الي5 روز سلول­های پوششی قرنيه ترميم مي­شوند. عمل پی آر كی بسيار شبيه عمل ليزيك است با اين تفاوت كه به ­جای ايجاد لايه، سلول­های سطح چشم با ليزر برداشته مي­شود و قرنيه تغيير شكل خواهد يافت. عمل پی آر كی بسيار بي ­خطرتر از عمل ليزيك است اما مدت درمان طولانی ­تر می­باشد. 3 تا 6 ماه طول مي­كشد تا بينايی بيمار تثبيت شود.

لازك (LASEK) و اپي ليزيك (Epi-LASIK)

در عمل لازك و اپی ليزيك، قسمت اصلی عمل كاملاً شبيه به هم مي­باشد. تنها تفاوت در نحوه برداشتن سلول­های پوششی سطح قرنيه است كه سعی مي­شود اين سلول­ها بصورت يك لايه پيوسته از قرنيه جدا و پس از تراش با ليزر مجدداً اين لايه سلولی روي سطح قرنيه برگردانده شود. در عمل لازك اين لايه سلولی با كمك الكل رقيق شده جدا مي­گردد. در حاليكه در اپی ليزيك اين لايه به كمك وسيله اپی كراتوم انجام مي­شود. چون در عمل اپی ليزيك از الكل استفاده مي­گردد، اين ادعا مطرح است كه نسبت به عمل لازك ترميم زخم سريعتر صورت مي­گيرد و درد و ناراحتی بعد از عمل كوتاهتر خواهد بود. بعضی از جراحان برای عمل لازك و اپي ليزيك نسبت به عمل ليزر پی آركی مزايای متعددی قائل مي­شوند ولی بسياری از جراحان اين سه عمل را از نظر نتايج بسيار مشابه يكديگر مي­دانند.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *